Rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten zijn officieel beschermde gebouwen of gebieden met een bijzondere historische, architectonische of culturele waarde. In juridische zin maakt de monumentstatus deel uit van de publiekrechtelijke beperkingen die gevestigd kunnen worden op een perceel. Of een perceel of pand monumentale status heeft is daarom altijd vastgelegd in de eigendomsinformatie.

Verschillen tussen rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten

Het onderscheid tussen deze drie soorten monumenten ligt voornamelijk in de schaal van de bescherming en de betrokken instantie:

• Rijksmonumenten vallen onder landelijke bescherming en worden aangewezen door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het gaat vaak om gebouwen of objecten met een nationale betekenis, zoals kastelen, kerken of historische stadsdelen.

• Provinciale monumenten worden beschermd door de provincie en hebben een regionale betekenis. Ze vallen onder een eigen provinciale erfgoedverordening. Uitsluitend de provincies Noord-Holland en Drenthe hebben provinciale monumenten aangewezen.

• Gemeentelijke monumenten zijn objecten met een lokale waarde en worden aangewezen door de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan karakteristieke woonhuizen, bruggen of molens in een bepaalde gemeente.

Wat betekent de monumentstatus voor pandeigenaren?

Een eigenaar van een monument moet zich aan specifieke regels houden. Monumenten mogen niet zomaar worden verbouwd, gesloopt of aangepast zonder toestemming van de verantwoordelijke instantie. Deze regels bestaan om ervoor te zorgen dat de monumentale waarde behouden blijft. Aanpassingen moeten vaak gebeuren met goedkeuring via een omgevingsvergunning en in overleg met erfgoedspecialisten.

Niet voor een verrassing staan bij aankoop?

Voor geïnteresseerden die een pand willen slopen of renoveren kan het onaangenaam zijn om te ontdekken dat een pand of perceel een monumentale status heeft. Met de geavanceerd zoeken functionaliteit van KadastraleKaart.com wordt het een stuk eenvoudiger om dit te voorkomen. Met de functie kunnen alle percelen worden gefilterd die publiekrechtelijk beperkt zijn door een monumentale status, waardoor de eerste stappen in het acquisitieproces van percelen een stuk eenvoudiger worden. Meer weten? Bekijk de geavanceerd zoeken functionaliteit.